DİF nedir? Düzeltici iyileştirici faaliyetin adımları ve IMS Cortex'teki karşılığı
Denetimde bir uygunsuzluk çıkar, müşteriden şikâyet gelir ya da bir makine iki hafta içinde ikinci kez durur. Üçünün de ortak yanı, kaydın açılmasıyla işin bitmemesidir: nedeni araştıran, aksiyonu üstlenen ve altı ay sonra "gerçekten düzeldi mi" diye bakan birinin olması gerekir. Kalite ekiplerinin bu işe verdiği ad DİF'tir.
DİF ne demek
DİF, düzeltici iyileştirici faaliyet sözcüklerinin kısaltmasıdır. Bir uygunsuzluğun kaydı açılır, kök nedeni araştırılır, aksiyon tanımlanır ve aksiyonun etkili olup olmadığı sonradan ölçülür. Kâğıt üstünde dört satırlık bir tarif; sahada aksayan yer, bu dört adımın kimde olduğunun ve hangi aşamada beklediğinin görünmemesidir.
IMS Cortex, kalite yönetimi ürünüdür ve DİF onun modüllerinden biridir. Ürün Zeyrek platformunun üstünde kuruludur: sayfaları, akışları ve uçları platform verisidir. Yanındaki modüller doküman yönetimi, görev/aksiyon, denetim ve ankettir. Aşağıdaki akış, ürünün DİF modülünde kurulu olan süreçtir.
Kayıtlar tek listede durur

Kayıt numarası firma kodu, yıl ve sıra numarasından oluşur (örneğin 001-2026-027), yani numaraya bakan
kişi kaydın hangi yıla ait olduğunu okur.
Listede her kaydın öncelik ve adım kolonu vardır. Adım kolonu sürecin kaç adımının bittiğini n/N biçiminde
gösterir; önceliğin rengi düşükten kritiğe doğru yeşilden kırmızıya gider, girilmemiş öncelik "Belirtilmedi"
yazar. Bir kalite sorumlusunun "hangi kayıt kimde bekliyor" sorusuna listeden cevap vermesi bunun içindir.
Kolon süzgeçleri başlıkların hemen altındadır; süzme ve sıralama sunucuda yapılır.
Kayıt önce taslaktır

Yeni kayıt doğrudan sürece girmez. Form kipinde bölümler alt alta kart durur: genel bilgiler, sorumlular, ilişkiler ve tarihçe. Solda bölümlerin listesi vardır ve eksik zorunlu alanı, ekip liderinin girilip girilmediğini, ilişki sayısını canlı gösterir. Üst barda iki düğme bulunur: "Taslak olarak kaydet" ve "Süreci başlat".
Sorumlular kartı kaydın kimin işi olduğunu yazar. Kayıt açan kişi ve ekip lideri buradan belli olur; genel bilgileri sonradan düzenleyebilmek için kullanıcının güncelleme izni olması, kayıt açan ya da ekip lideri olması ve kaydın kapanmamış olması aranır.
"Süreci başlat" denince kayıt açma onayına girer. Onaylanan kayıt sıra adımlarına geçer; reddedilen kayıt sürece girmez.
Süreç başlayınca: beş sıra adımı

Kayıt onaylandıktan sonra süreç kipine geçer. Solda adım rayı, sağda o adımın içeriği durur; üstteki ilerleme çubuğu kaç adımın bittiğini söyler. Adımlar şunlardır:
- Acil önlem planı. Kök neden bulunana kadar zararı durduran geçici önlem.
- Risk yönetimi. Uygunsuzluğun taşıdığı riskin değerlendirilmesi.
- Kök neden. Analiz için why-why ve balık kılçığı kullanılır.
- Aksiyonlar. Her aksiyonun bir sorumlusu ve tarihi olur; aksiyon açılırken ve kapanırken onaydan geçer. Aksiyonu üstlenen kişi gerçekleştirmeyi kendi ekranından gönderir.
- Sonuç raporu. Sonuç, öneriler ve ek dosyalar. Bu adım tamamlanınca kayıt kapatmaya hazır olur.
Beş adımın hepsi ayarlardan kapatılabilir. Acil önlem planı olmayan bir kurumda o adım kaydın üstünde hiç görünmez; izleme kullanmayan bir kurumda süreç kapatma onayıyla biter.
Bir ayrıntı burada önemli: adım listesi kayıt açılırken o kaydın üstüne yazılır. Parametre sonradan değiştiğinde açık kayıtlar etkilenmez, yeni kayıtlar yeni listeyle açılır. Yarıda kalan bir kaydın adımları, ayar değişikliğiyle birlikte kaymaz.
Kayıt kapatılırken aksiyon adımı açıksa en az bir tamamlanmış aksiyon aranır. Aksiyonsuz kapatma, aksiyon adımının kapalı olduğu kurumlarda mümkündür.
İzleme: "düzeldi" demeden önce
Kapatma onayından sonra izleme açılabilir. İzleme iki parçadır: önce planlama yapılır, sonra planlanan izlemeler gerçekleştirilir. Son izleme tamamlandığında kapatma onayı akışı yeniden çalışır. Aksiyonun etkili olup olmadığı, bu adım sayesinde kaydın içinde kalır; ayrı bir takip tablosuna düşmez.
Onay zinciri kurumun şemasına göre kurulur
DİF modülünde beş ayrı onay akışı tanımlanır: talep, kayıt, kapatma, aksiyon oluşturma ve aksiyon kapatma. Her akış kendi adımlarını taşır.
Bir onay adımı tek bir kişiyi hedefleyebileceği gibi şirketi, rolü, departmanı, grubu ya da pozisyonu da hedefleyebilir. Rol hedefli bir adım o roldeki herkese birer görev açar; adımın asgari onay sayısına ulaşıldığında kalan görevler sistem tarafından kapatılır. Aynı sırada iki ayrı onay adımı varsa ikisi de gerekir.
Yetki tarafında iki ayar vardır. Dinamik roller kaydın kendi verisinden hesaplanır ("talebi açan kişi" gibi), yetki matrisi ise yetki grubu ile fonksiyonları eşler. Böylece "bu kaydı kim görür, kim düzenler, kim onaylar" sorusu kişi kişi değil rol rol tanımlanır.
Talep yolu: kaydı herkes açmasın
Her uygunsuzluk doğrudan DİF kaydı olmak zorunda değildir. Modülde ayrı bir talep yolu vardır: talep açılır, talep onay akışından geçer ve onaylandığında kayıt açılır. Reddedilen talep kayda dönüşmez. Kalite ekibi böylece gelen bildirimleri filtreler, kayıt sayısı gerçek uygunsuzluklarla sınırlı kalır.
Ayarlar: kurumun kendi sözlüğü
DİF modülünün ayar sayfaları şunları tutar: işlem kaynakları (uygunsuzluğun nereden geldiği), kök nedenler, uygunsuzluk kategorileri, parametreler, dinamik roller, yetki matrisi ve akış yönetimi. Parametre sayfasında on bir parametre vardır; adımların açık ya da kapalı olması da buradadır.
Bu listelerin ürünle birlikte sabit gelmemesi, kurumun kendi kategori ve kaynak adlarını kullanabilmesi demektir.
Raporlar
Modül dört rapor çıkarır: kayıtlar raporu, görev takibi, statü raporu ve etkinlik değerlendirme raporu. Dördü de aynı tablo kalıbını kullanır: kolon süzgeci, gelişmiş filtre, kolon seçimi, yenileme ve Excel indirme. Süzme ve sıralama sunucuda yapılır, indirilen Excel ekrandaki süzgeci ve sırayı aynen alır. Raporu süzüp indiren kişi, ekranda gördüğünden başka bir dosya açmaz.
Bugün kapsamda olmayanlar
Bir ürün anlatısının eksikleri de yazılır. DİF modülünde bugün bulunmayanlar: aksiyon erteleme, iptal etme, başkasına yönlendirme ve aksiyon değerlendirme; DİF'in iptali; detay talebi; kaydı kopyalama; periyodik izleme; kayıt bakımı ve otomatik kaydetme. Bir ihtiyaç listesinde bu maddeler varsa, konuşmanın başında bilinmesi iki tarafın da işini kolaylaştırır.
Nereden başlanır
Bir DİF sürecini yazılıma taşımadan önce üç sorunun cevabı belli olmalıdır: hangi adımlar bu kurumda var, her adımı kim onaylar, kapanıştan sonra etkinliği kim ölçer. IMS Cortex'te bu üç cevabın yazıldığı yerler sırasıyla parametre sayfası, akış yönetimi ve izleme adımıdır.
